Wybraliśmy zadanie:   Jak wychować ludzi z pasją?

Szef zespołu zadaniowego:    Grzegorz Nicpoń - dyrektor szkoły podstawowej

Członkowie zespołu zadaniowego:

Agnieszka Woźniak (nauczyciel nauczania zintegrowanego) 
Maryla Halastra (nauczyciel biologii) 
Małgorzata Bzowska (nauczyciel plastyki)

     Nauczyciele dyskutują, jak rozbudzić zainteresowania uczniów. Zastanawiają się, co dla nich samych jest pasjonujące w przedmiocie, którego uczą, sami sobie próbują odpowiedzieć na pytanie: "Co jest fascynującego w matematyce, chemii, historii...". Dyskutują, jak swoją fascynacją zarazić uczniów, jak prowadzić zajęcia, by pokazać uczniom, jak ciekawe są poszczególne przedmioty. Nauczyciele starają się też rozpoznać zainteresowania i pasje samych uczniów. Planują, jak je wykorzystać w nauczaniu różnych przedmiotów (np. uczeń znawca zespołu The Beatles może na lekcji angielskiego uczyć kolegów tekstów piosenek). Przeprowadzają sondę wśród uczniów, w jakich zajęciach pozalekcyjnych chcieliby uczestniczyć, pytają też - zwłaszcza w szkole podstawowej - o to rodziców. Odpowiednio modyfikują szkolną ofertę zajęć dodatkowych, a także przekazują uczniom informacje o zajęciach prowadzonych przez inne placówki.

1. Dlaczego wybraliśmy to zadanie?

    Każdy nauczyciel naszej szkoły, kształcąc i wychowując młodzież, stawia sobie cel, by wykreować twórczego, aktywnego, młodego człowieka, który z zaangażowaniem i pasją podejmował będzie czekające go zadania. Aby tak się stało, nauczyciel sam musi prezentować zaangażowaną, pełną pasji postawę. Powinien umieć dostrzec i umiejętnie rozwinąć te sfery uczniowskich zainteresowań, w których uczeń sam czuje się najlepiej i rozwijanie których przyniesie mu największą korzyść. Konieczne jest zatem stworzenie warunków ujawniających i kształcących uczniowskie pasje. Stąd nasza wspólna decyzja, by podjąć to zadanie. Działalność nasza w tej dziedzinie nie jest żadnym novum. Prowokuje nas jednak do ustawicznej refleksji nad własnym warsztatem pracy, do wymiany doświadczeń, mobilizuje do modyfikacji działań zgodnie ze zmieniającymi się realiami, w których uczestniczymy. 

2. Co wynikło z ankiety "Jaka jest nasza szkoła"?

    Analiza odpowiedzi udzielonych przez uczniów, nauczycieli i rodziców na trzecie pytanie ankiety "Jaka jest nasza szkoła? dotyczącego rozwijania zainteresowań i pasji pozwala stwierdzić, że istnieją rozbieżności w ocenie tego problemu. W odpowiedziach nauczycieli przeważała opinia, że szkoła stwarza takie możliwości. Takie odpowiedzi stanowiły 71% wszystkich udzielonych. Zaś tylko 34% uczniów, którzy wypełnili ankietę było podobnego zdania. Przeciwnego zdania, tzn., że nauczyciele nie potrafią ich zaciekawić czy też zachęcić do uczestnictwa w zajęciach dodatkowych było 27% ankietowanych. Rodzice nie mieli jednoznacznego wyrobionego zdania na ten temat. Najczęściej pojawiającym się stwierdzeniem było "trudno powiedzieć", które stanowiło 42% wszystkich udzielonych odpowiedzi. Jednym z wniosków, który nasunął się bezpośrednio po analizie wyników odpowiedzi, było stwierdzenie, że część rodziców nie zapoznała się z liczną ofertą kół zainteresowań w naszej szkole, których na obecną chwilę jest czternaście. Z drugiej zaś strony z rozbieżności występujących w odpowiedziach na postawione pytanie wynika, że szkolna oferta zajęć pozalekcyjnych, służących rozwojowi zainteresowań naszych uczniów, niekoniecznie odpowiada na oczekiwania uczniów oraz rodziców i wymaga zmiany. Należy ją rozszerzyć, ewentualnie istniejące koła zainteresowań powinny ulec modyfikacji.

3. W jaki sposób sprawdziliśmy, jakie są zainteresowania naszych uczniów?

    Praca w zespole zadaniowym przebiegała wieloetapowo. Ankieta przygotowana przez zespół miała za zadanie w sposób szczegółowy określić zainteresowania uczniów. W ten sposób powstał bank informacji. Ankieta została przeprowadzona przez wychowawców na godzinach wychowawczych, a następnie poddana analizie zespołowi zadaniowemu. Tabelaryczne ujęcie wyników ankiety zaprezentowane i omówione zostało na Radzie Pedagogicznej. Efektem analizy było utworzenie list uczniów o podobnych zainteresowaniach oraz o zainteresowaniach rzadkich i nietypowych. Dzięki wynikom ankiety mogliśmy ocenić, w jakim stopniu szkolna oferta kół zainteresowań zaspakaja potrzeby i oczekiwania uczniów. Stworzyliśmy bank pomysłów, instytucji i organizacji, dzięki, którym nasi uczniowie mogliby poszerzać i rozwijać swoje zainteresowania i pasje. Podobne zadanie zostało powierzone Samorządowi Uczniowskiemu. 

4. Jak odkrywamy, że nauka może być pasjonująca?

    Nauczyciele naszej szkoły to pedagodzy w prawdziwym tego słowa znaczeniu. Kształcą młodzież w dziedzinach, które sami umiłowali i potrafią ukazać swój przedmiot w tak atrakcyjny sposób, że każdy uczeń ma możliwość znalezienia dla siebie płaszczyzny poznawania i działania. O tym, co jest pasjonującego w nauczanej przez siebie dziedzinie nauki, wypowiedziały się m. in:
    nauczyciel języka polskiego Pani Agata Schabowska - Wirtel: - Pasjonująca jest możliwość pełnego uczestnictwa w kulturze i sztuce, potencjalne przeżywanie wielu światów (wszak, "kto czyta, żyje wielokrotnie"), jak również doskonalenie w młodym człowieku najwspanialszego narzędzia porozumiewania się - języka. 
    nauczyciel fizyki Pani Anna Błaut: - Pasjonuje mnie to, że każdy uczeń ma prawo zapytać, jak coś działa i możliwość udzielenia odpowiedzi, dlaczego coś działa. Fizyka zajmuje się szerokim zakresem świata, począwszy od skali makro (galaktyki, gwiazdy) po skalę mikro (atomy, kwarki). 
    nauczycielka biologii Pani Maryla Halastra: - Już sam kontakt z przyrodą jest pasjonujący, jej ciągłe piękno i zmienność. Obok przeżyć estetycznych pojawia się pragnienie nazwania szczegółów tego, co widzimy, zrozumienie wzajemnych zależności, poznania składników oglądanej przyrody, "odczytania" jej tajemnic. To przyroda uwrażliwia nas, uczy odbioru piękna, zmusza do ciągłego poszukiwania, obserwacji i wykonywania prac badawczych. 

5. Jak staramy się rozbudzić zainteresowanie uczniów?

    Nauczyciel historii Pani Joanna Fudała-Kozicka: - Aby młody człowiek był dobrze przygotowany do życia w społeczeństwie i demokratycznym państwie, staram się rozbudzić jego zainteresowania taką postawą, która mu je zapewni. Stąd podczas pracy lekcyjnej staram się - wyposażając uczniów w wiedzę i umiejętności - tak dobierać metody nauczania, by kreować pożądane postawy. Często zatem korzystam z dramy, metaplanu, drzewa decyzyjnego, prowokuję burzę mózgów czy dyskusję wielokrotną. Podczas realizacji danego zagadnienia sięgam do tekstów źródłowych, barwnie oddających realia epoki. 
    Nauczyciel informatyki Pan Jarosław Sobota: Większość młodzieży naszej szkoły świadomie korzysta już z techniki komputerowej, zna i docenia jej użyteczność. Nie istnieje zatem konieczność zaciekawiania moim przedmiotem. Staram się jednak, by zainteresowanie nim wciąż rosło. Podczas zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych uczę rozwiązywania problemów przy użyciu narzędzi programistycznych (kurs programowania, Visual Basic, Logo, HTML, C++). Demonstruję możliwości wykorzystania Internetu i programów multimedialnych. Programujemy i doskonalimy umiejętność tworzenia stron WWW. Organizuję wyjścia na wystawy i pokazy związane z rozwojem informatyki.

6. Jak wykorzystujemy w nauczaniu zainteresowania naszych uczniów?

    Każdy sposób, metoda służąca rozbudzaniu bądź rozwijaniu zainteresowań młodego człowieka powinna zasługiwać na wsparcie i promowanie. Wszelkie zamiłowania uczniów można wykorzystać przy prowadzeniu zajęć z różnych przedmiotów. Zainteresowania informatyczno - matematyczne zostały wykorzystane na lekcjach WoS-u poprzez realizację programu "Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej". Przy opracowywaniu tematu "Opinie publiczne" młodzież klasy II i III dokonała sondażu ulicznego wśród mieszkańców Krakowa, który to sondaż następnie posłużył do sporządzenia wykresów, diagramów, a następnie ich prezentacji na lekcjach KOSS. Pasje badawcze oraz czytelnicze na lekcjach historii wykorzystuje się przy pisaniu prac semestralnych. Na bazie literatury naukowej oraz pięknej powstały prace o tematyce: "Jak kształtowały się symbole narodowe", "Walka narodowowyzwoleńcza Polaków w latach 1795 - 1918" czy "Rola i znaczenie kobiety na przestrzeni dziejów". Poprzez te działania młodzież przyjmuje postawę twórczą i zgłębia tajniki wiedzy historycznej. 
    Grupa uczniów z klasy III szczególnie pasjonująca się informatyką - R. Klupa, M. Koprowski, J. Neumann - wykonała programy komputerowe, wykorzystywane w ramach zajęć z fizyki (powstawanie obrazu w soczewce, analiza ruchu jednostajnego i jednostajnie przyspieszonego, bilans cieplny). Uczniowie ci stworzyli również oprogramowanie pomocne w prowadzeniu konkursów przedmiotowych. Oni również często służą pomocą podczas aktualizacji szkolnej strony WWW, jak również przygotowali stronę internetową "Szkoły z klasą". 
    Młodzież zainteresowana fotografiką wspólnie z nauczycielem biologii Panią M. Halastrą i języka polskiego Panią A. Schabowską-Wirtel zorganizowała wystawę fotograficzną "Przyroda w obiektywie". Prace fotograficzne młodzieży wzbogaciły również tomiki ich własnej twórczości literackiej. Zbiory te zawierały utwory uczniów zainteresowanych literaturą. Ta grupa autorów zamieściła również swoje dzieła literackie w gazetce szkolnej w "Kąciku Młodego Artysty". 
    Swoje zainteresowania teatrem młodzież realizowała również poprzez tworzenie scenariuszy do przedstawień artystycznych -"Nobliści Polscy", "Polskie Boże Narodzenie". Uczniowie uczestniczyli w wykładzie prowadzonym w języku angielskim przez pracownika Uniwersity Collage of London - "Wulkany" zorganizowane przez nauczyciela geografii Panią R. Rettinger.

7. Jak zmodyfikowaliśmy ofertę zajęć dodatkowych?

    Decydując się na realizację tego zadania, chcieliśmy zmodyfikować - zgodnie z aktualnymi zapotrzebowaniami młodzieży - działalność kół zainteresowań. 
    Opis 1. Zgodnie z wykazanymi w ankietach zainteresowaniami zostanie powołany do życia Szkolny Dyskusyjny Klub Filmowy. Film jest tą dziedziną sztuki, która ma szeroki krąg wielbicieli śród uczniów naszej szkoły. Kinomani zostaną wkrótce usatysfakcjonowani tworzoną w szkole małą salą projekcyjną, gdzie można będzie organizować przeglądy filmów (tematycznych, jednego reżysera, w oryginalnych wersjach językowych). Młodzież będzie mogła stworzyć Szkolną Akademię Filmową, do której chcielibyśmy zapraszać na spotkania, wykłady, dyskusje krakowskich krytyków filmowych, aktorów i reżyserów. Wywiady, recenzje oraz pofilmowe refleksje wielbiciele X Muzy będą mogli prezentować na łamach szkolnej gazety bądź przez szkolne radio.
    Opis 2. Modyfikacja koła matematycznego polega na ukierunkowaniu działań mających na celu wskazanie tych dziedzin życia, w których narzędziem pracy jest matematyka. Przedmiotem zainteresowania stała się bankowość i finanse. Poruszyliśmy między innymi takie zagadnienia jak: "Równanie bankierów", "Funkcje finansowe i prawa nimi rządzące". Realizując projekt "Unia Europejska w liczbach" dokonaliśmy matematyzacji takich dziedzin życia jak: gospodarka, polityka walutowa, urbanistyka, itp. Wzorując się na profesjonalnych opracowaniach stworzyliśmy odpowiednie wykresy i analizy.

8. Jak pracowaliśmy?

    Aby rozpocząć realizację zadania, należało rozpoznać sklasyfikować uczniowskie zainteresowania i pasje. Przeprowadzona została zatem ankieta "Moje mocne strony". Jej wyniki opracowano i omówiono podczas spotkania z wychowawcami po to, by wyznaczyć kierunek dalszego działania. Skoncentrowaliśmy się na stworzeniu uczniom możliwości dobrowolnego, spontanicznego, aktywnego działania. Zaplanowaliśmy i przeprowadziliśmy cykl zajęć zmierzających do poznania, rozbudzania i podtrzymywania zainteresowania uczniów. W efekcie tych działań zrodził się pomysł ogólnoszkolnej wystawy zatytułowanej "Poznaj moje pasje". Na tym etapie rozpoczęliśmy akcję zbierania informacji na temat działających już kół zainteresowań oraz propozycji ich modyfikacji. Listę dyscyplin cieszących się największym zainteresowaniem wzięliśmy pod uwagę przy projektowaniu działalności nowo powstających kół. Przy jej tworzeniu okazało się, że wielu uczniów ma nietypowe, oryginalne zainteresowania. Zadanie przygotowania wykazu placówek i instytucji, w których uczniowie mogliby realizować zainteresowania wykraczające poza ofertę naszej szkoły, powierzyliśmy Samorządowi Uczniowskiemu.

9. W jakiej fazie realizacji zadania jesteśmy? Co planujemy?

9.a. Czy zakończyliśmy realizację zadania?

• Zadanie polegające na rozpoznaniu zainteresowań uczniów, zaprezentowaniu ich na forum klas i szkoły oraz na organizacji zajęć dodatkowych przewidzianych w pierwszym semestrze nauki uważamy za wykonane.
• Uroczystość nadania szkole imienia Noblistów Polskich stała się doskonałą okazją do zaprezentowania różnorodnych talentów uczniowskich: dramatopisarskich (stworzenie oryginalnego scenariusza przedstawienia), aktorskich, plastycznych, wokalnych i instrumentalnych.
•  Swoją działalność zmodyfikowało i rozpoczęło kilka nowych kół zainteresowań. 
• Zainicjowaliśmy debatę nauczycieli na tematy: "Co jest pasjonującego w przedmiocie, którego uczysz?", "Jak uczyć, by moja pasja stała się Twoją?".
• Uczniowie wzięli udział w międzyszkolnych konkursach: plastycznym "Kartka z Krakowa", matematycznym "Łowcy Talentów", historycznych "Krąg" i "Gniazdo".
• Sportowcy rozegrali Halowy Turniej Gier Zespołowych oraz wystartowali w Międzyszkolnych Zawodach Narciarskich Szkół Niepublicznych.

9.b. Jeżeli "nie", to jak będziemy je kontynuować?
    Wiele wyznaczonych zadań jest w toku realizacji. Wśród nich: 

• Konkursy przedmiotowe- etap rejonowy 
• Konkursy: językowe, fotograficzny, historyczny 
• Zawody sportowe: łyżwiarskie i pływackie, Turniej Tenisa Stołowego 
• W związku z nadaniem szkole imienia Noblistów Polskich powstał projekt półroczy pod patronatem kolejnych Noblistów. I tak drugiemu semestrowi nauki patronować będzie Maria Skłodowska-Curie. W tym czasie rozstrzygnięte zostaną konkursy na plakat "Promieniowanie dobre i złe", konkurs na układanie fraszek o tematyce chemiczno-fizycznej, konkurs wiedzy o Noblistach w dziedzinie chemii, udamy się z wizytą do Instytutu Katalizy i Fizykochemii PAN, odbędą się pokazy doświadczeń chemicznych, opracowana zostanie mapa świata przedstawiająca miejsca występowania pierwiastków promieniotwórczych, weźmiemy udział w zajęciach prowadzonych w Zakładzie Chemii AP w Krakowie.
• Opracowana zostanie szkolna strona internetowa "Szkoła z klasą"
• Matematyczna Liga Zadaniowa 

10. Jaki był udział uczniów w przygotowaniu i realizacji zadania?

    Realizując zadanie, staraliśmy się stworzyć sytuacje, w których wychowankowie mogliby podejmować inicjatywy, aktywnie włączać się w życie szkoły, czynnie w nim uczestniczyć. Wykorzystując fakt, iż spora grupa uczniów jest zagorzałymi kinomanami, przystaliśmy na projekt stworzenia "Szkolnego Kina". Uczniowie zaproponowali utworzenie na terenie szkoły Dyskusyjnego Klubu Filmowego, oni będą autorami repertuaru filmowego i organizatorami dyskusji o filmie. 
    Młodzież również zainicjowała powołanie Szkolnego Radia, w którym będzie współtwórcami audycji. Redaktorzy piszący w Kurierze Szkolnym zaproponowali, aby integralną częścią gazety była płyta CD, będąca multimedialnym uzupełnieniem. Miłośnicy informatyki z własnej inicjatywy utworzyli programy komputerowe wykorzystywane na lekcjach fizyki oraz podczas konkursów szkolnych.

11. A jaki był udział rodziców uczniów w przygotowaniu i realizacji zadania?

    Za nim rozpoczęto realizację projektu, skierowano do rodziców ankietę "Jaka jest nasza szkołę?". Odpowiadając na pytania, mieli oni wyrazić opinie na temat różnorodności i jakości proponowanych zajęć dodatkowych. Niestety grupa rodziców, która wypełniła ankietę, była zbyt mała, aby można uznać ją za reprezentatywną. Chcąc zachęcić ich do współpracy, zaproponowaliśmy cykl spotkań z tymi spośród nich, którzy "żyją z pasją". Pierwsze spotkania, poświęcone wulkanom poprowadził w języku angielskim wykładowca z University Collage of London. Planujemy, aby gościem kolejnego spotkania była mama naszego ucznia - historyk sztuki, autorka wielu publikacji. Dzięki inicjatywie rodziców zrodził się pomysł poszerzenia oferty sportowo-rekreacyjnej szkoły o cykliczne sobotnie spotkania z golfem. 

12. Co najważniejszego wydarzyło się w trakcie realizacji zadania? Czego my, nauczyciele, dowiedzieliśmy się o szkole, uczniach, procesie nauczania?

    Podczas realizacji zadania mogliśmy świadomie wykorzystać zainteresowania i uczniowskie pasje. Podjęte przez uczniów działań mieszczących się w kręgu własnych zainteresowań dopingowało ich do pracy na wysokim poziomie, zwłaszcza tam, gdzie znawców tematu było kilku. Proponowane przez nas formy pozwalały uczniom pochwalić się swoimi pasjami, rozbudzały je u innych, integrowały grupę, angażowały do współpracy nauczycieli i uczniów. Przekonaliśmy się, że uczniom naszej szkoły nie brakuje ciekawych pomysłów i przy naszej pomocy umiejętnie przekładają je na realia życiowe. Dlatego musimy stwarzać więcej sytuacji, w których mogliby świadomie planować i organizować swe działania. 

13. Jakie wnioski z realizacji zadania płyną dla dalszej pracy szkoły?

    Podjęcie realizacji tego zadania pozwoliło nam z innej perspektywy spojrzeć na naszą szkołę - nauczycieli i społeczność uczniowską. Wyeksponowanie na forum osobistych zamiłować i pasji wzbogaciło wzajemne relacje, uaktywniło kontakty i stworzyło nowe płaszczyzny współpracy i porozumienia. Po dokonaniu weryfikacji zainteresowań i częściowej realizacji zadania sprecyzowały się wnioski do dalszej pracy szkoły. Odpowiadając na oczekiwania młodzieży, planujemy rozszerzenie oferty naszej szkoły o dodatkowe koła zainteresowań: Klub Poliglotów oferowałby język francuski, włoski, rosyjski; Szkolny Klub Europejski zrzeszałby tych, którzy chcą być świadomymi Europejczykami. Wielbiciele kina mogliby realizować swoje pasje w Szkolnym Dyskusyjnym Klubie Filmowym, a reporterskie predyspozycje uczniów znalazłyby pole do popisu w Szkolnym Radiu. Najodpowiedniejszym terenem do realizacji współpracy pozaszkolnej, prezentacji swoich pomysłów oraz do wymiany doświadczeń będzie Kawiarenka Internetowa.