|
|
Wybraliśmy zadanie: Jak wychować ludzi z pasją?
Szef zespołu zadaniowego:
Grzegorz Nicpoń - dyrektor szkoły podstawowej
Członkowie zespołu zadaniowego:
Krystyna Majak (dyrektor szkoły)
Agnieszka Woźniak (nauczyciel nauczania zintegrowanego)
Maryla Halastra (nauczyciel biologii)
Małgorzata Bzowska (nauczyciel plastyki)
Nauczyciele dyskutują, jak rozbudzić zainteresowania uczniów. Zastanawiają się, co dla nich samych jest pasjonujące w przedmiocie, którego uczą, sami sobie próbują odpowiedzieć na pytanie: "Co jest fascynującego w matematyce, chemii, historii...". Dyskutują, jak swoją fascynacją zarazić uczniów, jak prowadzić zajęcia, by pokazać uczniom, jak ciekawe są poszczególne przedmioty. Nauczyciele starają się też rozpoznać zainteresowania i pasje samych uczniów. Planują, jak je wykorzystać w nauczaniu różnych przedmiotów (np. uczeń znawca zespołu The Beatles może na lekcji angielskiego uczyć kolegów tekstów piosenek). Przeprowadzają sondę wśród uczniów, w jakich zajęciach pozalekcyjnych chcieliby uczestniczyć, pytają też - zwłaszcza w szkole podstawowej - o to rodziców. Odpowiednio modyfikują szkolną ofertę zajęć dodatkowych, a także przekazują uczniom informacje o zajęciach prowadzonych przez inne placówki.
Treść i realizacja tego zadania jest ciągle obecna w naszym szkolnym działaniu. Podjęcie go jest kontynuacją wcześniej rozpoczętych działań, a my stanowimy grono nauczycieli uczących z pasją. Kształtowanie młodego człowieka, rozwijanie jego zainteresowań nie jest realizacją zadania w krótkim okresie, jest przecież procesem wieloletnim. Pasja to nie chwilowe i powierzchowne zainteresowanie jakąś dziedziną, lecz zaangażowanie długotrwałe, umiejętnie podsycane przez nauczyciela.
W swoim postępowaniu pedagog musi być niezwykle wyważony, aby pasja nie przesłoniła innych pożądanych działań, a wyzwalane emocje były tylko pozytywne. Zadanie to stanowi dla nas, nauczycieli od zawsze ogromne wyzwanie, prowokuje do refleksji nad własnym warsztatem pracy, jest okazją do przemyśleń i wymiany doświadczeń oraz modyfikacji sposobów rozwijania uczniowskich pasji.
Analiza odpowiedzi udzielonych przez uczniów, nauczycieli i rodziców na trzecie pytanie ankiety "Jaka jest nasza szkoła?" dotyczącego rozwijania zainteresowań i pasji pozwala stwierdzić, że istnieją rozbieżności w ocenie tego problemu.
W odpowiedziach nauczycieli przeważała opinia, że szkoła stwarza takie możliwości. Takie odpowiedzi stanowiły 79% wszystkich udzielonych. Zaś tylko 37% uczniów, którzy wypełnili ankietę, było podobnego zdania. Przeciwnego zdania, tzn., że nauczyciele nie potrafią ich zaciekawić czy też zachęcić do uczestnictwa w zajęciach dodatkowych, było 36% ankietowanych. Rodzice nie mieli jednoznacznego wyrobionego zdania na ten temat. Najczęściej pojawiająca się odpowiedź to "trudno powiedzieć", która stanowiła 42% wszystkich udzielonych odpowiedzi. Jednym z wniosków, który nasunął się bezpośrednio po analizie wyników odpowiedzi, było stwierdzenie, że część rodziców nie zapoznała się z liczną ofertą kół zainteresowań w naszej szkole, których na obecną chwilę jest czternaście. Z drugiej zaś strony z rozbieżności występujących w odpowiedziach na postawione pytanie wynika, że szkolna oferta zajęć pozalekcyjnych, służących rozwojowi zainteresowań naszych uczniów, niekoniecznie odpowiada na oczekiwania uczniów oraz rodziców i wymaga zmiany. Należy ją rozszerzyć, ewentualnie istniejące koła zainteresowań powinny ulec modyfikacji.
Zespół zadaniowy przygotował ankietę badającą szczegółowo zainteresowania uczniów. Ankieta została przeprowadzona przez wychowawców na godzinach wychowawczych, a następnie zespół zadaniowy poddał ją analizie. Efektem było utworzenie list uczniów o zbliżonych zainteresowaniach oraz o zainteresowaniach rzadkich i nietypowych (np. jazda konna). Dzięki wynikom ankiety mogliśmy ocenić, w jakim stopniu szkolna oferta kół zainteresowań zaspokaja potrzeby i oczekiwania uczniów. Stworzyliśmy bank pomysłów, instytucji i organizacji, dzięki którym nasi uczniowie mogliby poszerzać i rozwijać swoje zainteresowania i pasje. Podobne zadanie zostało powierzone Samorządowi Uczniowskiemu.
Nauczyciel nauczania zintegrowanego Pani Agnieszka Woźniak: - W nauczaniu na tym etapie najciekawsze jest wprowadzanie dziecka w świat wiedzy, "otwieranie przed nim kolejnych drzwi", stwarzanie właściwej atmosfery do nauki i zabawy tak, by szkoła kojarzyła się z miejscem ciekawym, czasem zaskakującym, ale zawsze bezpiecznym i przyjaznym. Pasjonujące jest wspieranie rozwoju dziecka, pomaganie mu w zdobywaniu pierwszych niezbędnych umiejętności, dzięki którym może w przyszłości odkrywać i pogłębiać wiedzę, kształtowanie jego wrażliwość na przyrodę, historię, sztukę i drugiego człowieka. Mojej pracy zawsze towarzyszy świadomość, jaki wielki wpływ ma moja osoba na dziecko, na to, co się z nim dzieje, jakim staje się człowiekiem. Moja akceptacja, zachwyt czymś albo wręcz przeciwnie - krytyka, odrzucenie, nie pozostaje bez wpływu na sąd i uczucia dziecka wobec wartości i tematu, do którego się odnoszę.
Nauczyciel języka polskiego Pani Sylwia Wójtowicz: - Uczę przedmiotu humanistycznego, związanego z innymi dziedzinami
wiedzy: filozofią, psychologią, sztuką. Owa interdyscyplinarność czyni go interesującą gałęzią nauki. Literatura, gramatyka, kultura
języka są pomocne człowiekowi w jego rozwoju, uwrażliwiają na piękno, uczą tolerancji i szacunku wobec odmiennych przekonań.
Lekcje języka polskiego pozwalają zdobyć wiedzę i umiejętności, ale również uświadamiają możliwość odstępstwa od norm. Z jednej strony
poznajemy zasady gramatyczne i ortograficzne, kanon literatury, z drugiej - niekonwencjonalne rozwiązania: neologizmy językowe, współczesne gatunki literackie. Taka różnorodność pozwala zainteresować przedmiotem wszystkich uczniów.
Nauczycielka sztuki Pani Małgorzata Bzowska: - Sztuka to wyjątkowa dziedzina życia człowieka i wyjątkowy przedmiot w szkole. Nauczanie go to nie tylko przekazywanie wiedzy i kształtowanie umiejętności, ale przede wszystkim wyrabianie i rozwijanie zdolności do głębszego i wrażliwszego odbioru świata. Lekcja plastyki stwarza szansę kontaktu z dziełem sztuki, sprawia, że uczeń posiada większą tożsamość kulturową. Zajęcia plastyczne tworzą kreatywną osobowość ucznia poprzez aktywne uczestnictwo w życiu kulturalnym oraz poprzez tworzenie własnych dzieł malarskich, rysunkowych itp.
Nauczyciel nauczania zintegrowanego Pani Agnieszka Woźniak: - Uczniowie w młodszym wieku szkolnym rozwijają swoje umiejętności przede wszystkim w działaniu i przez zabawę. Stwarzając odpowiednie warunki do rozwoju aktywności i twórczości ucznia, wzmagam zainteresowanie przedmiotem. Często sięgam do gier dydaktycznych i dramy, organizuję turnieje i konkursy wiedzy. Bardzo dobre efekty dają zabawy w skojarzenia, kalambury i "lekcje twórczości" rozwijające spontaniczność i kreatywność, sprzyjające tworzeniu rzeczy nowych, nietypowych. Uczniowie chętnie redagują ścienną gazetkę klasową, w której zamieszczają ciekawostki przyrodnicze, bogato je ilustrują, dołączają pamiątkowe, wykonane przez siebie zdjęcia, zebrane okazy przyrody, notują ciekawe pomysły, propozycje zabaw i doświadczeń. Dzięki temu bawiąc się, uczą się postrzegać świat globalnie.
Nauczyciel historii Pani Joanna Fudała-Kozicka: - Metody stosowane przy nauczaniu tego przedmiotu mają za zadanie wyposażyć uczniów w wiedzę i umiejętności, a także wzmocnić postawy, dzięki którym będą oni lepiej przygotowani do uczestnictwa w życiu społeczeństwa i demokratycznego państwa. Często stosuję dramę ("Mitologia grecka i rzymska" w klasie V, "Legendy polskie" w klasie IV), "burzę mózgów", metaplan ("W demokratycznych Atenach" w klasie V), "drzewo decyzyjne", dyskusję wielokrotną. Chętnie sięgam do tekstów źródłowych, barwnie oddających realia epoki, zestawiam je z dotyczącymi ich interpretacjami historycznymi, rozpoczynam dyskusje na temat "Dlaczego tak się stało?", "Jakie miało to znaczenie?".
Nauczyciel informatyki Pan Jarosław Sobota: - Staram się, by zainteresowanie moim przedmiotem ciągle wzrastało. Na każdym etapie edukacyjnym zapoznaję uczniów z zastosowaniem komputera w życiu codziennym, w nauce i zabawie, uczę rozwiązywania problemów przy użyciu narzędzi programistycznych (kurs programowania, Visual Basic, Logo, HTML, C++). Demonstruję możliwości wykorzystania Internetu i programów multimedialnych. Dwa razy w tygodniu prowadzę zajęcia pozalekcyjne z programowania i doskonalenia umiejętności tworzenia stron WWW. Organizuję wyjścia na wystawy i pokazy związane z rozwojem informatyki np: "Nauka inne niż wszystkie" w Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Na lekcjach historii wykorzystywane są liczne zainteresowania młodzieży, które uatrakcyjniają zajęcia z tego przedmiotu. I tak, wychodząc naprzeciw zainteresowaniom teatralnym i talentom aktorskim, wiele lekcji prowadzonych jest metodą dramy. Uczniowie klasy V przygotowali m.in. inscenizacje "Na Olimpie", "Z życia bogów i bohaterów greckich". Wykorzystując uczniowskie pasje poznawania świata, stworzyliśmy foldery krajoznawcze, mające zachęcić innych do odwiedzenia najbardziej ulubionych i cenionych przez uczniów miejsc w świecie. Na zajęciach poświęconych demokracji ateńskiej młodzież przygotowała debatę na temat "Budujemy nową świątynię Apollina", podczas której miała możliwość wykazania się zdolnościami krasomówczymi oraz umiejętnościami argumentowania swojego zdania. Zdolności plastyczne wykorzystano przy tworzeniu drzew genealogicznych.
Młodzież zainteresowana fotografiką wspólnie z nauczycielami biologii Panią M. Halastrą i języka polskiego Panią A. Schabowską-Wirtel zorganizowała wystawę fotograficzną "Przyroda w obiektywie". Prace fotograficzne dzieci wzbogaciły również tomiki ich własnej twórczości literackiej. Zbiory te zawierały utwory młodzieży zainteresowanej literaturą. Ta grupa autorów zamieściła również swoje dzieła literackie w gazetce szkolnej w "Kąciku Młodego Artysty". Koło redakcyjne miłośników języka polskiego prowadzone przez Panią S. Wójtowicz tworzy i wydaje gazetkę szkolną uzupełnianą płytą CD. Swoje zainteresowania teatrem młodzież realizowała również poprzez tworzenie scenariuszy do przedstawień artystycznych - "Nobliści Polscy", "Polskie Boże Narodzenie". Uczniowie grający na instrumentach muzycznych i wokalnie uzdolnieni, pod kierunkiem nauczyciela muzyki Pani E. Kapel, zorganizowali koncert pieśni patriotycznych i koncert kolęd w języku angielskim z okazji Świąt Bożego Narodzenia.
Podejmując się realizacji naszego zadania, podkreśliliśmy, że jest ono kontynuacją rozpoczętych wcześniej działań. Wzorem lat ubiegłych swoją działalność prowadzi drużyna zuchowa, redakcja gazetki szkolnej oraz 14 kół zainteresowań, w ramach których zajęcia odbywają się w kilku grupach wiekowych. Jednocześnie zgodnie z oczekiwaniami i sugestiami rodziców oraz uczniów zmodyfikowaliśmy i poszerzyliśmy zakres działalności niektórych kół zainteresowań m.in. koła redakcyjnego, plastycznego, teatralnego i SKS, umożliwiając uczniom aktywne uczestnictwo w nich. Do życia powołaliśmy koło miłośników języka polskiego oraz kolejne koło matematyczne. Dodatkowe zajęcia z języka angielskiego ukierunkowane zostały na przygotowanie uczniów do egzaminów organizowanych przez British Council takich jak: FC oraz na poziomach:
Starters, Movers, Flyers.
Koło miłośników języka polskiego skupia uczniów klas IV i V. Zajęcia umożliwiają dzieciom realizację pasji dziennikarskich i teatralnych, pogłębianie wiedzy z zakresu literatury, gramatyki, kultury języka. Jednym z zadań koła jest pomoc uczniom w przygotowaniu do konkursów humanistycznych, np. konkursu mitologicznego. Wspólnie opracowujemy "Słownik gwary uczniowskiej". Dzieci nie tylko poznają bogactwo języka, bawią się nim, ale i wykorzystują w praktyce wiedzę edytorską. Dwa zespoły redakcyjne pracują nad klasowymi periodykami, w których - wykorzystując znajomość podstaw dziennikarstwa - prezentują ważne dla siebie tematy.
Wychodząc naprzeciw poetyckim pasjom uczniów, tworzymy album - tom wierszy o tematyce proekologicznej, pragnąc w ten sposób zaznaczyć nasz udział w całorocznym konkursie szkolnym "Przyroda w sztuce, sztuka w przyrodzie". Uczniowie przygotowują inscenizację wiersza J. Brzechwy "Na straganie" oraz fragment "Romea i Julii" W. Szekspira. W czasie zajęć rzeczywiście można odczuć, że biorą w nich czynny udział miłośnicy języka polskiego.
Poszerzyliśmy ofertę koła plastycznego o warsztaty ceramiczne. Cyklicznie zapraszamy do szkoły artystę-plastyka, który prowadzi zajęcia i uczy pracy z gliną ceramiczną. Każde zajęcia koncentrują się wokół innego kręgu tematycznego. Oprócz zdobywania umiejętności praktycznych, dzieci zaznajamiają się z właściwościami gliny, jej wydobywaniem i wypalaniem. Dużym zainteresowaniem cieszą się prowadzone w galeriach lekcje muzealne, które pozwalają na lepsze zrozumienie dzieł sztuki, rozbudzają tożsamość kulturową.
Pracę zespołu zadaniowego rozpoczęliśmy od przeprowadzenia wśród uczniów ankiety "Moje mocne strony", opracowania i omówienia jej wyników oraz spotkania z wychowawcami w celu wyznaczenia kierunków dalszego działania. Wspólnie postanowiliśmy stworzyć uczniom możliwość autentycznej aktywności, spontanicznego i dobrowolnego działania. Zaplanowaliśmy i przeprowadziliśmy w poszczególnych oddziałach cykl zajęć zmierzających do poznania, rozbudzania i podtrzymywania zainteresowania uczniów. W efekcie tych działań zrodził się pomysł ogólnoszkolnej wystawy zatytułowanej "Poznaj moje pasje". Na tym etapie rozpoczęliśmy akcję zbierania informacji na temat działających już kół zainteresowań oraz propozycji ich modyfikacji. Listę dyscyplin cieszących się największym zainteresowaniem wzięliśmy pod uwagę przy projektowaniu działalności nowo powstających kół. Przy jej tworzeniu okazało się, że wielu uczniów ma nietypowe, oryginalne zainteresowania. Zadanie przygotowania wykazu placówek i instytucji, w których uczniowie mogliby realizować zainteresowania wykraczające poza ofertę naszej szkoły (np. jazda konna) powierzyliśmy Samorządowi Uczniowskiemu.
9.a. Czy zakończyliśmy realizację zadania?
9.b. Jeżeli "nie", to jak będziemy je kontynuować?
Realizacja tego zadania nie jest ukończona. Nadal zastanawiamy się, jak pokazywać uczniom atrakcyjność przedmiotów, których uczymy. Wiele zadań jest w toku, np:
Podczas realizacji zadania staraliśmy się stworzyć sytuacje, w których uczniowie mogliby przejawiać inicjatywę. Nakłanialiśmy uczniów, aby wspólnie z nauczycielem organizowali swoją aktywność. Mieliśmy nadzieję, że uczniowie będą nie tylko współwykonawcami, ale i współautorami projektu. Ich kreatywność pozytywnie nas zaskoczyła. Uczniowie zaznaczyli swój udział na etapie przygotowania wystawy "Poznaj moje pasje", tworzenia i modyfikacji kół zainteresowań, organizowania i prowadzenia szkolnych konkursów. Z ich udziałem powstanie jeszcze w tym roku - Szkolne Radio i Dyskusyjny Szkolny Klub Filmowy. Wielu uczniów współuczestniczyło w doborze repertuaru przedstawień teatralnych, projekcji filmowych. Wspólne podejmowanie decyzji przez uczniów i nauczycieli, wspólne planowanie i ich realizacja były elementem motywującym i prowokującym kolejne przedsięwzięcia.
Przed rozpoczęciem realizacji projektu skierowaliśmy do rodziców ankietę "Jaka jest nasza szkołę?". Odpowiadając na pytania, mieli oni wyrazić opinie na temat różnorodności i jakości proponowanych zajęć dodatkowych. Niestety grupa rodziców, która wypełniła ankietę, była zbyt mała, aby można uznać ją za reprezentatywną. Chcąc zachęcić ich do współpracy, zaproponowaliśmy cykl spotkań z tymi spośród nich, którzy "żyją z pasją". Pierwsze spotkania, poświęcone wulkanom poprowadził wykładowca z University Collage of London. Planujemy, aby gościem kolejnego spotkania była mama naszego ucznia - historyk sztuki, autorka wielu publikacji. Jeden z rodziców poprowadził prelekcję na temat europejskich ośrodków olimpijskich w związku z realizacją tematu "Igrzyska zimowe".
Dzięki inicjatywie rodziców zrodził się pomysł poszerzenia oferty sportowo-rekreacyjnej szkoły o cykliczne sobotnie spotkania z golfem. Rodzice uczniów klas I-III przygotowali piękne kostiumy do przedstawienia teatralnego.
Realizacja zadania potwierdziła to, co doskonale uświadamia sobie każdy pedagog, a o czym jednak czasem zapomina, że najpewniejszą metodą wpływania na pozytywne postawy i wyobrażenia związane z uczeniem się jest stawianie przed uczniami takich zadań, które odpowiadają ich zainteresowaniom. Proponowane przez nas formy pozwalały uczniom pochwalić się swoimi pasjami, rozbudzały je u innych, integrowały grupę, angażowały do współpracy nauczycieli i uczniów. Przekonaliśmy się, że uczniom naszej szkoły nie brakuje ciekawych pomysłów, ale mają problem z wcieleniem ich w życie. Dlatego musimy stwarzać więcej sytuacji, w których mogliby świadomie planować i organizować swe działania.
Wybór tego zadania pozwolił nam zaprezentować zamiłowania i pasje społeczności szkolnej. Ustalenie listy aktualnych zainteresowań i podjęcie realizacji zadania nasunęły wnioski do realizacji w dalszej pracy szkoły. Spełniając oczekiwania uczniów, planujemy rozszerzenie oferty naszej szkoły o dodatkowe koła zainteresowań: Klub Poliglotów będzie oferował język francuski, włoski, rosyjski; Szkolny Klub Europejski zrzeszy tych, którzy chcą być świadomymi Europejczykami. Wielbiciele kina będą mogli realizować swoje pasje w Szkolnym Dyskusyjnym Klubie Filmowym, a reporterskie predyspozycje uczniów znajdą pole do popisu w Szkolnym Radiu. Najodpowiedniejszym terenem do realizacji współpracy pozaszkolnej, prezentacji swoich pomysłów oraz do wymiany doświadczeń będzie Kawiarenka Internetowa
wstecz