Nauczyciele zapoznają uczniów z zasadami oceniania na swoich lekcjach, a wychowawca informuje o regułach oceniania zachowania. Każdy uczeń otrzymuje pisemną informację, np. w formie karty "Jak oceniam uczniów" (wzór karty - do przystosowania przez nauczycieli - jest dostępny w portalu www.gazeta.pl/klasa). Uczeń dowie się m.in., za co będzie oceniany, jakie są kryteria oceniania (np. jak aktywność na lekcji może wpłynąć na ocenę), jak może poprawiać oceny itp. Podjęcie tego zadania oznacza także refleksję nad szkolnym systemem oceniania i wprowadzenie ewentualnych modyfikacji. Należy zwrócić uwagę na to, jak sposób oceniania ocenili uczniowie (ew. rodzice) w ankiecie początkowej.

1. Dlaczego wybraliśmy to zadanie?

    Wybraliśmy to zadanie ponieważ ocenianie to jedno z najważniejszych zadań szkoły, ale nie powinno być utożsamiane tylko ze stawianiem stopni. Jego cele są o wiele szersze. Ocenianie to gromadzenie informacji, które jest integralną częścią nauczenia i powinno służyć wspieraniu szkolnej kariery uczniów i pozytywnego motywowania. Celem oceniania powinno być określanie indywidualnych potrzeb i przyczyn trudności każdego ucznia oraz zbieranie informacji na temat rozwoju i postępów. Misją nauczycieli jest pomoc uczniom tak, aby dzisiaj uczyli się lepiej niż wczoraj, a jutro lepiej niż dzisiaj. Jednym z działań pozwalających to osiągnąć jest dobre ocenianie. Wielu nauczycieli prezentuje pogląd, że uczyć - tak, oceniać - nie, jest to jedno z najtrudniejszych i odpowiedzialnych zadań nauczyciela. Ocenianie nie jest wartością samą w sobie, jest ono służebne wobec procesu kształcenia, zawsze więc powinniśmy dobierać takie metody, które służą jego ciągłemu ulepszaniu.

2. Co wynikło z ankiety "Jaka jest nasza szkoła"?

    Analiza przeprowadzonej ankiety wśród uczniów i rodziców klas IV-VI, w szczególności dotyczyła pytania czwartego Sprawiedliwie oceniać. Przyniosła ona ciekawe wyniki. Wśród wszystkich ankietowanych największą grupę stanowią uczniowie twierdzący, że rozumieją, dlaczego otrzymują takie a nie inne oceny, znają zasady oceniania. Uważają, że nauczyciele wyjaśniają co należy umieć, aby dobrze napisać klasówkę i że są sprawiedliwie oceniani, takich odpowiedzi było 28%. Grupa, która udzieliła odpowiedzi podobnej do poprzedniej stanowiła 17%. W trzeciej grupie znaleźli się uczniowie, którzy udzieli odpowiedzi raczej podobnej do poprzedniej, było ich 21%. Taki rozkład odpowiedzi dał nam jednoznaczny sygnał, że należy się poważnie zastanowić nad systemem oceniania działającym w naszej szkole. Dlatego też w ramach projektu Szkoły z klasą podjęliśmy to zadanie usprawniające systemu oceniania poprzez wypracowanie własnych rozwiązań. 
    Wyniki ankiety pozwoliły nam na sformułowanie podstawowych wniosków co do oczekiwań uczniów w zakresie oceniania. Każdy z uczniów chce wiedzieć jaki jest poziom jego osiągnięć, jak duże zrobił postępy, jakie są jego mocne i słabe strony.

3. Jak poprawiliśmy nasz dotychczasowy szkolny system oceniania?

    W funkcjonującym Wewnatrzszkolnym Systemie Oceniania (WSO) wprowadziliśmy dodatkowe zapisy mówiące o nowej formie oceniania jakimi są karty oceny przedmiotowej i karty samooceny. W naszym Wewnątrzszkolnym Systemie Oceniania szczególną uwagę przywiązuje się do bieżącego gromadzenia i przekazywania informacji o postępach i potrzebach edukacyjnych ucznia (ocenianie wspierające) oraz z okresową oceną poziomu wiedzy i umiejętności ucznia (ocenianie sumujące). W związku z tym w WSO wprowadziliśmy zapisy o formach (sprawdziany, kartkówki, prace klasowe, projekty i prace semestralne) i częstotliwości oceniania bieżącego. Zostały także dodane zapisy o zewnętrznym mierzeniu jakości pracy szkoły czyli o egzaminach zewnętrznych organizowanych przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne w klasie VI. Jednocześnie podjęto decyzję, że na zakończenie edukacji na poziomie nauczania zintegrowanego czyli w klasie III zostanie przeprowadzony test badania kompetencji "Trzecioteścik" przygotowywany przez Wałbrzyski Instytut Badania Kompetencji. Wszystkie te zewnętrzne egzaminy mają pozwolić na porównywanie osiągnięć naszych uczniów nie tylko na tle klasy i szkoły, ale także z wynikami osiąganymi przez ich rówieśników z innych części Polski. 
    Zostały także poczynione nowe zapisy dotyczące sposobów nagradzania, np. w szkole w centralnym i ogólnodostępnym miejscu powstała galeria dyplomów szkolnych uzyskiwanych przez naszych uczniów w międzyszkolnych konkursach przedmiotowych. Ta forma prezentacji osiągnięć naszych uczniów spotkała się z bardzo dużą aprobatą nie tylko z ich strony, ale przede wszystkim ze strony rodziców. Każdorazowo, kiedy nasz uczeń zajmuje wysokie miejsce w konkursie ogólnopolskim czy wojewódzkim a nawet szkolnym, przygotowywane są specjalne plakaty ze szczegółową informacją o osiągniętym wyniku. Ta forma nagradzania a zarazem oceniania jest jednym z najbardziej motywujących czynników do dalszej pracy.

4. Prosimy o przedstawienie trzech przykładów kart "Jak oceniam"

    Stopnie szkolne obok wielu zalet mają jedną zasadniczą wadę niosą za mało informacji, a w przypadku procesu oceniania bardzo ważnym zagadnieniem jest gromadzenie informacji często w układzie chronologicznym. Kompleksowa informacja o wynikach nauczania przedstawiona w układzie chronologicznym ma szczególną wartość zarówno dla nauczycieli jak i rodziców. Te informacje mogą być gromadzone w formie opisowej (klasy nauczania zintegrowanego), ale niestety są one czasochłonne i pracochłonne. Dlatego też w pracy naszego zespołu zadaniowego skoncentrowaliśmy się na konstruowaniu lub też wykorzystywaniu istniejących formularzy lub kart oceny, które pozwalają na zbieranie informacji o różnych formach aktywności ucznia. W bieżącym roku szkolnym dokonaliśmy modyfikacji funkcjonujących już od lat w naszej szkole arkuszy obserwacji ucznia. Zostały tu wyodrębnione dwie główne kategorie tj. współdziałanie w grupie i organizowanie własnej pracy oraz osiągnięcia. Druga kategoria została podzielona na obszary: mówienie i słuchanie, czytanie, pisanie, gramatyka, umiejętności matematyczne, wiadomości i umiejętności przyrodnicze, aktywność artystyczna, aktywność ruchowa, język angielski i elementy informatyki. Takie arkusze wypełniane są cztery razy w ciągu roku szkolnego i przekazywane są rodzicom. 
    W klasach I - III została opracowana karta samooceny uczniów, w której za pomocą pięciostopniowej skali (świetnie, bardzo dobrze, dobrze, wystarczająco, jeszcze nie umiem) dziecko ocenia swoją aktywność i pracę na lekcjach. Karta samooceny składa się z 11 pytań, takich jak: Czy byłem aktywny na lekcjach, jak czytałem, jak pisałem, jak liczyłem, jak opanowałem treści przyrodnicze, jak rysowałem, jak śpiewałem, jak ćwiczyłem na gimnastyce, jak przygotowywałem się do lekcji, jak zachowywałem się w szkole? Tak skonstruowana karta samooceny jest bardzo ważnym uzupełnieniem arkusza obserwacji ucznia, gdyż udziela ona szeregu informacji na temat postaw ucznia i stosunku do nauczanego przedmiotu.
     W klasach IV - VI nauczyciele opracowali w poszczególnych blokach przedmiotowych karty oceny wystąpień uczniów przez kolegów, jest to wykorzystywane na lekcjach prowadzonych metodą dramy. W trakcie takich lekcji uczniowie dokonują oceny swoich kolegów pod kątem sposobu prezentacji, siły przekonywania, użytych argumentów i logiki wywodu. W taki sposób została przeprowadzona lekcja w klasie IV pt. "Legendy starego Krakowa i jego okolic".

5. W jaki sposób sprawdziliśmy, czy uczniowie zrozumieli zasady zawarte w kartach oceniania?

    Sprawdzenie w jaki sposób uczniowie zrozumieli zasady korzystania z kart oceny nastąpiło w praktyce. W nauczaniu zintegrowanym uczniowie bardzo trafnie i bez problemu dokonali samooceny swoich osiągnięć i umiejętności, ponieważ w dużym stopniu ich samoocena pokrywa się z oceną nauczyciela. Forma przygotowanej tabelki okazała się czytelna, a sposób (kolorowanie pól) bardzo obrazowy. Na przestrzeni trzech miesięcy wyraźnie widać jak uczniowie solidnie podchodzą do oceny swoich umiejętności. Sami porównują wyniki, dyskutują o tym nad czym muszą pracować, co niewątpliwie jest czynnikiem motywującym do dalszej pracy. W klasach IV - VI szkoły podstawowej przeprowadzone badania przebiegały sprawnie. Uzupełnianie tabel poprzedzone zostało dokładnym objaśnieniem przez nauczyciela. Wyniki badań wskazują, że uczniowie zrozumieli zasady i poważnie traktują samoocenę zachowania.

6. W jaki sposób nauczyciele współpracowali między sobą, przygotowując swoje karty?

    Wszyscy nauczyciele uczący w naszej szkole współpracowali przy tworzeniu zmian w Wewnątrzszkolnym Systemie Oceniania, a w szczególności dotyczyło to kryteriów ocen z zachowania. Każdy z nauczycieli miał obowiązek poinformowania uczniów o wymaganiach przedmiotowych, a także sprawdzanie czy są one dla nich zrozumiałe. Nasi nauczyciele współpracowali ze sobą w obrębie bloków przedmiotowych. Ta współpraca dotyczyła opracowania przedmiotowych kart oceny ucznia. Przebiegała ona wieloetapowo. Najpierw sporządzono listę kategorii, których rozwój należy obserwować i opisywać. Następnie skonkretyzowano i ustalono elementy w ramach każdej kategorii, które szczegółowo opisują konkretne zachowania, postawy, wiedzę i umiejętności. Kolejne spotkanie polegało na wstępnej ocenie karty oraz ustaleniu sposobu jej wypełniania. Jest to szczególnie ważne zagadnienie, ponieważ należy tu pogodzić dwa problemy: łatwość wypełniania karty oraz chęć zawarcia w niej jak największej ilości informacji. Ostatnim etapem było pilotażowe przeprowadzenie zajęć z wykorzystaniem karty. Grupa nauczycieli wychowawców pracuje w dalszym ciągu nad stworzeniem kart samooceny z zakresu poszczególnych przedmiotów i zachowania.

7. Jak pracowaliśmy?

    Nasza praca rozpoczęła się już na pierwszej Radzie Pedagogicznej, na której to wprowadzono zmiany do Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania. Nauczyciele zostali zobowiązani do przedstawienia uczniom i rodzicom kryteriów ocen przedmiotowych i kryteriów ocen z zachowania. Na pierwszych spotkaniach poszerzonego zespołu zadaniowego zadaliśmy sobie pytanie: W jakim celu oceniamy uczniów? Kolejne spotkania było poświęcone określeniu informacyjnej roli oceniania czyli sposobu zbierania informacji, które wspierałyby rozwój ucznia. W następnej fazie opracowaliśmy narzędzia i procedury ułatwiające przekazywanie informacji uczniom i rodzicom. Każdy z nauczycieli miał za zadanie opracowanie Przedmiotowego Systemu Oceniania. W trakcie kolejnych spotkań zespołu zadaniowego wysunięto problem samooceny uczniów. W oparciu o program "Nowa Szkoła" zostały opracowane karty samooceny dla uczniów klas II - III. W ramach realizacji zadania członkowie grupy zadaniowej współpracowali ze sobą i innymi nauczycielami. Nasza praca polegała na wspólnym opracowywaniu kart, arkuszy i tabel. Nauczyciele wymieniali się swoimi materiałami oraz zostały przeprowadzone badania w różnych klasach. Wyniki tych badań były analizowane i porównywane ze sobą.

8. W jakiej fazie realizacji zadania jesteśmy? Co planujemy?