Zasada 6: Szkoła przygotowuje do przyszłości. |
|
|
Wybraliśmy zadanie: Jak uczymy języka?
Szef zespołu zadaniowego: Krystyna
Majak - dyrektor szkoły
Członkowie zespołu zadaniowego:
Grzegorz Nicpoń
(dyrektor szkoły)
Halina Kafel
(nauczyciel języka angielskiego)
Alina Oleniacz
(nauczyciel języka angielskiego)
Marek Pluta
(nauczyciel języka angielskiego)
Małgorzata Barwińska (nauczyciel
języka niemieckiego)
Nauczyciele zastanawiają się, czy szkoła skutecznie uczy języka obcego, dając praktyczną umiejętność komunikowania się w mowie i piśmie. Czy sprzyjają temu formy pracy dydaktycznej i metody oceniania osiągnięć uczniów? Czy zapewniona jest systematyczność i ciągłość nauczania? Nauczyciele języków we współpracy z innymi pedagogami opracowują propozycje konkretnych przedsięwzięć: projekcje filmów lub oglądanie programów telewizyjnych w wersji oryginalnej, festiwale piosenki lub konkursy na tłumaczenie piosenek młodzieżowych zespołów, korespondencja z uczniami z innych krajów (też przez internet), przedstawienie teatralne w języku obcym, zapraszanie mieszkających w okolicy obcokrajowców.
Uczniowie naszej szkoły mają doskonałe warunki, by w bardzo dobrym stopniu opanować języki obce. Sprzyjają temu niewielkie zespoły klasowe, doświadczeni nauczyciele oraz fakt, że obcowanie z językiem obcym zaczyna się w naszej szkole od zerówki w wymiarze 5 godzin tygodniowo. Zarówno dyrekcja, nauczyciele jak i rodzice ogromną wagę przywiązują do tego, aby umiejętność posługiwania się językami obcymi była coraz lepsza. Realizacja zadania "Jak uczymy języka" stworzyła doskonałą okazję do tego, by spojrzeć wnikliwie na sposób uczenia, wykorzystywane metody i osiągane efekty. Stała się dodatkową motywacją, do bogacenia swojego warsztatu pracy, wymiany doświadczeń miedzy nauczycielami j. angielskiego i j. niemieckiego, poszukiwania skuteczniejszych metod uczenia się i praktycznego opanowania języków obcych przez uczniów.
Odpowiedzi udzielone przez uczniów, nauczycieli i rodziców na pytanie dwunaste ankiety, "Jaka jest nasza szkoła?" były zgodne. Wszyscy uważają, że szkoła stara się nauczyć mówić i czytać w obcym języku. Takiego zdania było 58% uczniów i 78% nauczycieli. Grupa rodziców, która wypełniła ankietę, była na tyle mała, że nie możemy jej uznać za reprezentatywną. Uczniowie, którzy stwierdzili, że nie mają okazji używać języka, nie czytają i nie oglądają filmów w wersji oryginalnej stanowili 7% wszystkich ankietowanych. Takiej opinii nie przedstawił żaden z ankietowanych nauczycieli.
3.a. Oferta podstawowa.
W naszej szkole w ofercie podstawowej są dwa języki
obce: angielski i niemiecki. Począwszy od oddziału przedszkolnego wymiar godzinowy języka angielskiego wynosi 5 jednostek lekcyjnych tygodniowo. W trakcie nauki na poziomie nauczania zintegrowanego (klasy 0, I - III) zajęcia z języka obcego odbywają się w zespołach klasowych (maksymalnie 16-osobowych). W klasie IV spośród 5 godzin języka angielskiego zostają wyodrębnione 2 godziny lekcyjne jako forma konwersacji, w ramach tych zajęć uczniowie są dzieleni na dwie grupy (8 osobowe) według stopnia zaawansowania. Drugi język obcy - język niemiecki - wprowadzany jest w klasie czwartej w wymiarze 2 jednostek lekcyjnych tygodniowo. Zajęcia z tego przedmiotu odbywają się bez podziału na grupy.
3.b. Oferta dodatkowa.
Począwszy od I klasy uczniowie mają możliwość uczestniczenia w kółku języka angielskiego, zajęcia odbywają się raz
lub też dwa razy w tygodniu. Stopień zaawansowania jest określony rodzajem egzaminu organizowanego przez British Council:Starters, Movers,
Flyers, Key English Test (KET), Preliminary English Test (PET). W klasie V i VI uczniowie uczęszczają na kółka języka niemieckiego. Dla tych
dwóch klas są zorganizowane w wymiarze jednej godziny tygodniowo oddzielne zajęcia, w ramach których dzieci są przygotowywane do konkursów
językowych organizowanych przez Instytut Goethego, Instytut Austriacki w Krakowie, Head Hunters-Łowcy Talentów, JERSZ.
3.c. Podział na grupy.
Uczniowie naszej szkoły uczą się języków w grupach. Powstają one z zespołów klasowych. Grupę tworzy się z uczniów o
zbliżonych umiejętnościach, tempie pracy i predyspozycjach. Program realizowany w grupach jest uwarunkowany możliwościami uczniów.
Do ich osobowości dobiera się odpowiednie metody pracy. Niewielki zespół umożliwia wielokrotne - w różnej formie - przyswajanie
nowej wiedzy, co sprzyja lepszemu opanowaniu umiejętności.
3.d. Możliwości wyboru języka.
Język angielski jest językiem obowiązkowym. O wyborze drugiego języka decydują rodzice, ale powinna to być decyzja
jednomyślna dla całej klasy. Do chwili obecnej drugim językiem realizowanym od klasy IV jest j. niemiecki.
3.e. Wyposażenie i pomoce naukowe.
Wyposażenie naszej szkoły w pomoce naukowe mające służyć nauczaniu języków obcych jest na tyle dobre, że
skutecznie może wspierać ten proces. Nauczyciele poza podstawowym sprzętem audiowizualnym takim jak magnetofon, grafoskop, telewizor, magnetowid mają również do dyspozycji komputer, DVD, projektor szerokoekranowy, kamerę stereoskopową. W pracowni językowej zgromadzono słowniki obrazkowe i tematyczne do nauki j. angielskiego i j. niemieckiego. Mini Biblioteczka szkolna dysponuje uproszczoną wersją klasyki literatury dla dzieci i młodzieży, podręcznikami do gramatyki obu języków o różnym stopniu zaawansowania - od najprostszych często wspartych obrazem do profesjonalnych, obcojęzycznymi czasopismami, programami multimedialnymi i filmami w wersji oryginalnej. W pracowni językowej znajduje się wiele gier dydaktycznych o różnym stopniu trudności.
3.f. Inne informacje.
Wszelkie podejmowane działania mają na celu wpływ na kreatywne i twórcze podejście ucznia do procesu nauki języka obcego i tak
np. na kółku języka angielskiego uczniowie realizują program wychowawczy szkoły poprzez przygotowanie prezentacji teatralnych do
"Tygodnia Kultury Szkolnej", biorą udział w warsztatach literackich OLIKRA organizowanych przez Instytut Austriacki w Krakowie, projektują foldery, piszą scenariusze przedstawień w języku obcym, itp.
Przy naborze do nowej klasy uczniowie są badani również pod kątem poziomu znajomości języka oraz predyspozycji językowych. W klasach nauczania zintegrowanego język angielski jest nauczany bez podziału na grupy, jednak prowadzona jest tu indywidualizacja toku nauczania w zależności od tempa pracy i uzdolnień ucznia oraz rodzaju jego osobowości. Od IV do VI klasy zespoły są dzielone na grupy na podstawie obserwacji nauczycieli oraz testów diagnostycznych. Członkowie grupy - o zbliżonym zasobie wiedzy i umiejętności - różnią się jednak możliwościami. Stosowane są zatem takie metody pracy, by każdy uczeń znalazł dziedzinę, w której będzie odnosił sukcesy. Najzdolniejsi dostają trudniejsze zadania do wykonania, uczniowie z pamięcią słuchową doskonalą akcent grupy, wzrokowcy propagują ortografię w atrakcyjnej formie krzyżówki itp.
Celem nauczania języków obcych w naszej szkole jest nabycie przez uczniów umiejętności swobodnego porozumiewania się przynajmniej w jednym z nich. Wiąże się to z intensywnością nauczania: 5 godz. w tygodniu - j.angielski, 3 godziny w tygodniu - j.niemiecki i właściwą organizacją pracy, - klasy podzielone są na ośmioosobowe zespoły. Podział na grupy podyktowany jest stopniem zaawansowania wiedzy i umiejętności uczniów. Posługiwanie się językiem to w głównej mierze sztuka konwersacji, dlatego 2 godz. w tygodniu przeznaczone są na tę formę zajęć. Skuteczne nauczanie wiąże się z systematyczną pracą ucznia i rytmicznym sprawdzaniem jego osiągnięć przez nauczyciela oraz doborem odpowiednich form pracy. Ich różnorodność sprawia, że dzieci bawiąc się, prezentują nabyte umiejętności bez poczucia przymusu. Sprzyjają temu tematyczne inscenizacje, skecze, quizy, konkursy. Nauczyciel, wprowadzając indywidualizację pracy, dobiera każdemu uczniowi taką formę i zakres tematyczny, w którym on się w pełni realizuje. Efektywność nauczania języków obcych widoczna jest również w przenikaniu treści innych przedmiotów. Terminologia czy cykle tematyczne pojawiające się na lekcjach przyrody, języka polskiego albo historii znajdują swoje odzwierciedlenie w języku obcym. Efektem takiej korelacji przedmiotowej są często plansze z motywem przewodnim budowane nawet przez najmłodszych. Współpraca między nauczycielami nie ogranicza się tylko do terenu szkoły, ale wykracza poza nią. Lektorzy współpracują z instytucjami zewnętrznymi np. Oxford University Press, Person Education, British Council, dzięki którym wzbogacany jest ich warsztat pracy i wprowadzane są innowacje w procesie nauczania języków. Najlepszym potwierdzeniem na pytanie, czy skutecznie uczymy języków obcych jest udział i osiągnięcia uczniów szkoły podstawowej w egzaminach na różny poziomie wiedzy Starters, Movers, Flyers, Key English Test, Preliminary English Test First Certificate of English oraz w konkursach organizowanych przez Łowców Talentów Head Hunters. Osiągnięte wyniki to przedział 80 - 100% poprawnych odpowiedzi.
5.a. Kto i na jakiej podstawie oceniał skuteczność?5.b. Ocena skuteczności
Dążąc do jak najbardziej skutecznego nauczania języków obcych, nauczyciele urozmaicają swój przedmiot, wykorzystując zdolności i zainteresowania uczniów. W tym roku dominującą zmianą stała się twórcza działalność dzieci. Przejawiała się ona w różnych formach artystycznych. Uczniowie tworzyli proste scenariusze, które służyły im póniej do pomysłowych inscenizacji, prezentowanych przy różnych okazjach, np. I like spring - nadejście wiosny, Christmas in England and in Poland- więta Bożego Narodzenia czy Haloween - Treat or trick. Podczas organizowanych wieczorów poetyckich dzieci i młodzież popisują się oryginalnymi deklamacjami i interpretacjami tekstów obcojęzycznych. Rezultatem przeczytanych książek i obejrzanych filmów z klasyki dziecięcej i młodzieżowej są często dalsze losy bohaterów dopisywane przez uczniów. Niejednokrotnie czytelnicy i widzowie projektują własną wizję zakończenia poznanej historii. Drugą wprowadzoną zmianą jest systematyczne poznawanie państw niemiecko - i anglojęzycznych. Uczniowie zapoznają się z kulturą, tradycjami, ciekawostkami, krajobrazem, sportem i innymi aspektami danego miejsca. Zbierają materiały dotyczące danego państwa i prezentują go w przeróżnych formach na forum klasy czy szkoły. Czasem jest to samodzielnie wykonany folder, czasem postać z literatury narodowej ożywiona podczas inscenizacji, a kiedy indziej makieta znanej budowli czy uroczego zakątka danego kraju. Niekiedy prezentacja przyjmuje charakter konkursu, podczas którego przy degustacji tradycyjnych potraw albo słuchania fragmentów muzyki czy oglądaniu filmów widzowie odgadują, jakie państwo jest przedstawiane.
Przykładem praktycznego używania języka w szkole podstawowej jest nauka wierszy i tworzenia krótkich inscenizacji. Jedna z takich imprez odbyła się na wiosnę bieżącego roku. Uczniowie klas II i III zaprezentowali kolegom i nauczycielom krótki spektakl pt. " Spring has come..." oraz humorystyczną scenkę pt. "The turnip". Występ został wzbogacony o piosenki i wiersze o tematyce wiosennej. Poza nowym doświadczeniem i radosną atmosferą dzieci miały możliwość wzbogacenia słownictwa o terminologię związaną z wiosną. Dużym powodzeniem cieszy się wśród uczniów słuchanie i nauka piosenek w wersjach oryginalnych oraz ich prezentacja podczas szkolnego "Mini Playback Show". Aby wcielić się w role swoich muzycznych idoli i zaśpiewać ulubiony utwór na scenie, należy popracować nad tekstem: zdobyć go, dokonać tłumaczenia /w tym pomaga nauczyciel bądź starszy kolega/, opowiedzieć, jak się rozumie piosenkę - i już można dobierać kostium i robić makijaż. Takie imprezy są najlepszym przykładem na to jak można połączyć zainteresowania i zarazem doskonalić język. Podczas Halloween organizowana jest The hour of ghosts - "Godzina straszydeł", podczas której uczniowie opowiadają w j. angielskim straszne historie, a w ostatni dzień przed świętami Bożego Narodzenia szkoła rozbrzmiewa kolędami nie tylko w j. polskim, ale również w j. angielskim i niemieckim. Klasa IV przygotowała w języku niemieckim przedstawienie Hofspiele - "Gry i zabawy z podwórka", zaś klasa VI wzięła udział w warsztatach literackich OLIKRA zorganizowanych przez Instytut Austriacki w Krakowie, podczas których przygotowała dwa przedstawienia "Die schloue maus" oraz "Dawid und Galiach". Prezentacja tych przedstawień pozwoliła na zdobycie drugiego miejsca w Małopolsce. Ponadto uczniowie maja możliwość praktycznego używania języków obcych podczas oglądania filmów w wersji oryginalnej oraz przy czytaniu fragmentów książek w j.angielskim i j.niemieckim.
I like my school and my class. Teachers are good and most lessons are interesting. The level of teaching foreign languages is high and I like this.
(Michał Wacławek, klasa VI)
I like English in my school. We have got a lot of games, we watch TV, we laugh during these lessons. We have got tests too, but we can correct them. We learn colloquial and official language, we learn about English and American traditions. My class has very nice teachers. I like English because it is so interesting.
(Kaja Łuczyńska, klasa VI)
I like English very much. Teachers are very nice and lessons are interesting. I always do homework because I like it. We speak English on our lessons.
(Sonia Trojan, klasa VI)
English in my school is interesting and teachers are nice and friendly. They sometimes give us too much homework.
(Nina Gabryś, klasa V) .
Wybór tego zadania był celowy, bowiem od początku istnienia szkoły w naszym planie organizacyjnym kładzie się nacisk na nauczanie języków obcych. Dzieci zapoznają się z j. angielskim już w zerówce, a od czwartej klasy mają go w większym wymiarze godzinowym niż przewiduje to program szkoły podstawowej. Podczas pierwszej rady pedagogicznej w br. szkolnym zapadła wspólna decyzja o wyborze tego zadania. Powstała grupa zadaniowa, w skład której weszli wszyscy nauczyciele językowi. Na pierwszym spotkaniu podjęto decyzję o przygotowaniu uczniów do zdawania organizowanych przez Uniwersytet w Cambridge (Cambridge Young Learnes) egzaminów na poziomie Starters, Movers, Flyers, KET, PET i zaplanowano całoroczną pracę uwzględniając szereg konkursów językowych, np: My favourite songs and poems, Ghost stories, Christmas cards, Christmas traditions, English games and puzzles, English every day , My favourite fairy tales, English is fun. Przedstawiono spektakle w j. niemieckim takie jak: "Die schloue mausse" oraz "Dawid und Galliach, które wzięły udział w warsztatach literackich zorganizowanych przez Instytut Austyjacki w Krakowie. Zaplanowano udział uczniowie w konkursach językowych organizowanych przez Instytut Goethego i Instytut AustryjackiGrupa spotykała się cyklicznie (co 2 tygodnie), a raz w miesiącu zapraszani byli na te spotkania nauczyciele nauczania zintegrowanego i przedmiotowi, aby odnaleźć punkty styczne działania. Zespół planował także szczegółową pracę na najbliższe tygodnie.
10.a. Czy zakończyliśmy realizację zadania?
Zważywszy na charakter wybranego zadania nie możemy uznać jego realizację za zakończoną. Proces ten jest długotrwały, wymaga stałej kontroli, modyfikacji warsztatu pracy, podejmowania kolejnych prób aktywizacji uczniów i wszelkich innych zabiegów mających na celu podnoszenie poziomu kształcenia. Do tej pory zwróciliśmy szczególną uwagę na metodykę nauczania, formę prowadzonych zajęć oraz wpłynęliśmy na ich audiowizualizację. Staraliśmy się aby nasi uczniowie wzięli udział w wielu egzaminach i konkursach językowych organizowanych przez: Kuratorium Oświaty, Jersz, Head Hunters, British Council, Instytut Goethego, Instytut Austriacki w Krakowie w celu weryfikacji nabytych umiejętności. Dzieci chętnie brały udział w realizacji różnych projektów językowych (pisanie wierszy, inscenizacje teatralne, quizy itp.) Mamy nadzieję, że zainteresowanie językami będzie nadal wysokie i przyczyni się do wykształcenia uczniów nie napotykających barier językowych w dobie jednoczącej się Europy.
10.b. Jeżeli "nie", to jak będziemy je kontynuować?
Kontynuacja realizacji zadania sprowadza się do osiągnięcia założonych celów określonych na początku. W dalszym ciągu chcemy podnosić stopień kształcenia poprzez częstszy kontakt ucznia z żywym językiem, stwarzać sytuacje praktycznego jego zastosowania oraz modyfikować warsztat pracy. Chcemy powiększyć księgozbiór, płytotekę oraz videotekę o kolejne pozycje. Z nowym rokiem szkolnym pragniemy przystąpić do międzynarodowego projektu Comenius, który mamy nadzieję, że przyczyni się do poprawy jakości kształcenia i wzmocnienia europejskiego wymiaru edukacji szkolnej.
Realizacja tego zadania w dużej mierze zależała od uczniów, którzy żywo włączyli się w jego wykonanie. Dzieci zaprezentowały własne propozycje i uwagi dotyczące planowanych przedsięwzięć. Ponieważ byli współtwórcami zadań, tym chętniej brali w nich udział, czując się bardziej odpowiedzialnymi za efekt. Uczniowie najmłodszych klas samodzielnie tworzyli słowniki obrazkowe. Stworzyli inscenizacje, o których wyżej wspominaliśmy, pisali swój wierszyk o porach roku. Starsi uczniowie układali dla najmłodszych quizy w j.angielskim (dotyczące tradycji polskich i angielskich) "English customs and traditions". Projektowali walentynkową kartkę z okolicznościowym wierszem "Be my Walentine", klasa VI stworzyła scenariusz przedstawienia w j. niemieckim.
Rodzice, pomimo poczucia wielkiej potrzeby, aby ich dzieci jak najlepiej posługiwały się językami obcymi i aby proces nauczania był jak najlepszy, są przede wszystkim obserwatorami i biorcami. Ich współpraca sprowadza się jedynie do oceniania tego procesu. Dlatego też udział rodziców uczniów w przygotowaniu i realizacji naszego zadania był znikomy. Na początku podjętego zadania wypełnili ankietę, ale ilość osób była na tyle mała, że trudno tę grupę uznać za reprezentatywną. Aby uzyskać więcej informacji na ten temat, opracowaliśmy naszą wewnętrzną ankietę, którą przeprowadziliśmy w końcowej fazie realizacji tego zadania. Rodzice wyrażali w niej opinię na temat mocnych i słabych stron nauczanych przez nas języków. Potwierdzili potrzebę wprowadzenia innych języków obcych w formie zajęć nadobowiązkowych oraz mogli wypowiedzieć się na temat pomysłu wprowadzenia Neitive Speakera.
Realizacja tego zadania pozwoliła na szczegółowe przyjrzenie się procesowi nauczania języków obcych w naszej szkole. Choć przebiega on w sposób bardzo intensywny, nie zawsze spełnia nasze oczekiwania. W trakcie realizacji zadania położyliśmy szczególny nacisk na innowacyjne formy nauczania, takie jak: spotkania i wykłady z obcokrajowcami, twórczą aktywność dzieci w formach artystycznych, przegląd prasy obcojęzycznej, i korzystanie z programów multimedialnych wspierający proces nauki języków obcych. Zaobserwowaliśmy, że te nowe formy uaktywniły i zmobilizowały dzieci do lepszej pracy. Nauczyciele w różnoraki sposób starają się przekazywać i utrwalać zdobywaną wiedzę. Pomimo tego uczniowie nie zawsze pracują systematycznie i na miarę swoich możliwości.
Zespół pracujący nad realizacją tego zadania we współpracy z innymi nauczycielami ustalił następujące wnioski: